نظریه‌های ساخت و توسعه شهر

فرم اداری

فرم اداری


نظریه‌های ساخت و توسعه شهر

دوایر متحدالمرکز (ارنست برگس)

  • درمورد شهر شیکاگو است و شهر را به 5 طبقه تقسیم می‌کند:
  • مرکزتجاری شهر
  • واحدهای مسکونی، صنایع سبک، آلونک‌نشین‌ها (بیش‌ترین جرم و جنایت)
  • محل سکونت کارمندان وکارگران کارخانه‌ها
  • محل سکونت طبقه ممتاز
  • حومه‌های خوابگاهی و شهرک‌ها

قطاعی (هومر هویت)

  • متأثر از نظریه ارنست برگس مطرح شده است.
  • حالت دایره‌ای شکل مناطق داخلی شهرها را حفظ نمی‌کند (توسعه بهتر در حالت قطاعی).
  • حد متوسط اجاره خانه مهم‌ترین عامل در گسترش شهرها در جهت شعاعی است.
  • شهرهای بومی آفریقا و کشورهای استعمار زده به‌صورت قطاعی است.

ستاره‌ای، شعاعی یا دایره‌ای

  • نظریه ساخت دایره‌ای شکل متحرک و غیر ثابت است و در اثر توسعه شهر به نواحی اطراف و بیرونی خود گسترش می‌یابد.
  • شبکه‌های حمل و نقل سعی دارند که در شکل شعاعی به‌وجود آیند.
  • زمین‌های شهری با امکانات وسیع حمل و نقل دارای ارزش بیش‌تر هستند.
  • شکل دایره‌ای مناطق متحدالمرکز به شکل شعاعی و یا ستاره‌ای تغییر شکل دادند.
  • ویژگی‌های ساخت ستاره‌ای عبارتند از:
  • شهری پویا و متحرک
  • توسعه در همه جهات یکسان نیست.
  • الگویی جهت شهرهای متوسط تا بزرگ است.
  • اتوبان‌های کمربندی باعث اتصال شعاع‌ها به یک‌دیگر می‌شوند.
  • دسترسی مردم به مرکز شهر آسان‌تر می‌گردد.
  • طرح شعاعی همدان توسط کارل فریش در سال 1310 بارزترین نمونه این نوع ساخت درکشور است.

چندهسته‌ای (چنسی هریس و ادوارد اولمن)

  • بر اساس نظریات چنسی هریس و ادوارد اولمن مطرح شده است.
  • اساس تئوری این‌گونه است که شهرهای کوچک یک مرکز یا هسته دارند ولی شهرهای بزرگ دارای هسته‌های متعدد هستند.
  • بخش‌های شهر چندهسته‌ای هریس عبارتند از:
  • بخش مرکز تجاری شهر
  • منطقه صنایع سبک
  • منطقه مسکونی طبقه سوم
  • منطقه مسکونی طبقه متوسط
  • منطقه مسکونی طبقه اول
  • منطقه صنایع سنگین
  • منطقه تجاری دور از مرکز شهر
  • حومه مسکونی
  • حومه صنعتی
  • بهره‌گیری از وسایل نقلیه شخصی عامل اصلی ایجاد هسته‌های جدید است.

ساخت عمومی شهر (رابرت دیکنسون)

  • مناطق شهری ساخت برج مسکونی بر اساس نظریه دیکنسون عبارتند از:
  • منطقه مرکزی: شامل مرکز و بخش قدیمی شهر
  • منطقه میانی: شامل منطقه مسکونی متراکم و صنایع سبک کوچک
  • منطقه بیرونی: یک منطقه مسکونی همراه با پارک‌ها و فضای سبز
  • حاشیه شهر یا مرزهای دِه‌شهر: حوزه پر وسعت روستایی

ساخت طبیعی شهر

  • بر مبنای ویژگی‌های جغرافیایی شهر و تابع کامل فرم، خصوصیات آب و هوایی و مسایل و عوامل اجتماعی است.
  • طبیعت و انسان‌ها در فرم‌گیری شهر دخالت مستقیم دارند.

خطی، کریدوری یا نواری (سوریا ای. ماتا)

  • سوریا ای. ماتا مهندس راه‌سازی اسپانیا بود.
  • او اولین کسی بود که متوجه نقش شبکه ارتباطی در توسعه شهر شد.
  • ای. ماتا معتقد است که:
  • کلیه مشکلات شهرسازی ناشی از مشکلات ترافیک است.
  • راه‌آهن بهترین وسیله حمل و نقل است.
  • هر شهروند باید درکم‌ترین مدت از خانه‌اش به سایر نقاط رفت و آمد کند.
  • شهر خطی با یک طرح طولی و اغلب درکنار راه‌آهن یا رودخانه به‌وجود می‌آید.
  • محور اصلی نوار شهر بولواری مشجر (درختکاری شده) با سه راه سواره، پیاده و خط تراموا یا راه‌آهن برقی است.
  • شهر سن‌دیه لوکوربوزیه الهام گرفته شده از این نظریه است.
  • شهرسازان شوروی به این تئوری رجوع کرده و آن را در شهرهای استالینگراد و نورگرود به اجرا درآورده‌اند.
  • ایرادات نوارشهر سوریا عبارتند از:
  • عدم شکل‌گیری تعاملات اجتماعی در محور اصلی و وجود تمام ترافیک محورهای فرعی در محور اصلی
  • از بین رفتن ارتباط مؤثر بین خدمات و کانون‌های مختلف شهری
  • وجود مخارج سنگین ایجاد تأسیسات زیربنایی

تلفیق و ترکیب دو نظریه دوایر متحدالمرکز و قطاعی (نظریه پترمن)

  • از تلفیق دو نظریه ساخت دایره‌ای شکل و ساخت قطاعی شهر در مورد شهرهای انگلستان توسط پترمن به‌وجود آمد.
  • بهترین و تمیزترین منطقه واحدهای مسکونی شهر حاشیه غربی در طرف مخالف قطاع صنعتی بود (به‌دلیل وزش باد از سمت مغرب).

ساخت منطقه واحدهای مسکونی (جیمز وانس)

  • منطقه مسکونی در نقاطی به‌وجود می‌آید که قبلاً هیچ مرکزیت تجاری و خرده‌فروشی نداشته است؛ در طول مسیرهای ترافیک عمومی ساخته نمی‌شود و از بخش مرکزی شهرها بیش‌تر فاصله می‌گیرد.
  • معمولاً مانند یک واحد خودیار است.

ساخت اکولوژیک شهر با بررسی‌های آماری (کالوین اشمید)

  • با مطالعه مسایل شهری نظیر خودکشی و جداگزینی گروه‌های شهری از طریق آمارهای به‌دست آمده شکل گرفت.
  • وابستگی کامل به پایگاه‌های اجتماعی- اقتصادی جمعیت آن و توجه به تفاوت‌های موجود در شهرها دارد.

نظریه موریس دوی

  • بخش مرکز تجاری شهر نزدیک به مربع یا مستطیل تا دایره (نامنظم) است.
  • واحدهای مسکونی طبقه اول (ممتاز) و دوم (متوسط) در هر نقطه‌ای از شهر ساخته شدند.

اقماری (ابنزر هاوارد)

  • ایجاد بیش‌تر شهرهای اقماری از الگوی شهرک‌های جدید انگلیسی تأثیر پذیرفته‌اند.
  • شهرک‌های اقماری حد واسط میان باغشهرها و شهرهای جدید است.
  • حومه‌ها تأمین کننده نیروی کار شهری و مصرف کننده کالاها و خدمات شهری است.
  • شهرهای اقماری جذب کننده نیروی انسانی و تولیدکننده کالاها و خدمات است.
  • درجه وابستگی شهرهای اقماری به شهر مرکزی از حومه‌ها بسیارکم‌تر است.
مطالعه کنید.
دستور کار عملیات فونداسیون

گسترده یا شطرنجی

  • متأثر از دانشمندان امریکایی (به‌ویژه فرانک لوید رایت) است.

کهکشانی (ابنزر هاوارد)

  • بینابین طرح‌های گسترده و متمرکز است.
  • هر هسته یک واحد تخصصی است.

حلقه ای

  • همان توسعه خطی اما به‌صورت دایره‌ای است.

متمرکز (لوکربوزیه و فریدمن)

  • بر سیستم حمل و نقل شهری عمودی تأکید دارد.

شبکه‌محوری باروک

  • به بعضی عملکردها مثل ساختمان‌های عمودی و حاشیه خیابان‌های اصلی مانند کارهای هوسمان در پاریس اهمیت بیش‌تری می‌دهد.
  • ساختمان‌های نمادی مهم در نقاط مسلط شهر قرار دارند.

طرح واحدهای خودیار یا واحد همسایگی (کلرنس آرتور پری)

  • خدمات اساسی نزدیک واحدهای مسکونی و مسیرهای دسترسی به خدمات نباید خیابان های اصلی را قطع کند.
  • مسافت مناسب حرکت برای کودکان 400 متر است و مدرسه نباید کم‌تر از 500 شاگرد داشته باشد.
  • بر پیامدهای منفی خودرو بر زندگی جمعی و بر روابط اجتماعی تأکید دارد.
  • خیابان‌های داخل محله برای ترافیک عبوری مناسب نباشد.
  • مغازه‌های محلی در گوشه‌های طرح‌های خودیار تأسیس شوند تا وسیله‌های نقلیه موتوری به داخل جامعه کشانیده نشوند.

نظریه کلرنس اشتاین و هنری رایت

  • در نیویورک چند کوی مسکونی احداث کردند.
  • دارای اصولی مشابه با نظریه پری است.
  • از حامیان نظریه ابنزر هاوارد در ایجاد باغشهر هستند.
  • شهر پیشنهادی آنان دارای 25000 نفر بود.
  • رادبرن (یک شهرک اقماری خوابگاهی در حومه یک شهر بزرگ) شهر پیشنهادی آنان بود.

ایجاد باغشهر در مادرشهر

  • هسته اصلی آن محدوده مدرسه ابتدایی و پارک‌های جنبی آن بود.
  • خیابان‌های اصلی در اطراف واحد همسایگی قرار داشتند.
  • بخش‌های جداگانه مسکونی و غیر مسکونی در داخل آن قرار داشتند.
  • پارک بهترین نقطه محله بود.
  • یک مرکز کوچک خرید برای نیازمندی‌های روزانه در نزدیکی مدرسه ایجاد کردند.
  • اساس این نظریه ایده بلوک‌های شهری بزرگ مسکونی (سوپر بلوک) بر مبنای جدایی ترافیک سواره و پیاده بود.
  • رادبرن دارای سه واحد همسایگی بود که هر کدام از این واحدهای همسایگی دارای جمعیتی معادل 7500-10000 نفر بود. هر واحد همسایگی شامل چندین سوپر بلوک بود و هر سوپر بلوک شامل دو یا سه بلوک بود و هر بلوک شامل 20 واحد مسکونی تک‌خانواری بود.

فصل ششم: برنامه‌های عمرانی و توسعه

  • به‌دلیل اقتباس برنامه‌ها از فرانسه دو برنامه اول هفت‌ساله بود.

برنامه‌های عمرانی

1-   برنامه اول عمرانی پیش از انقلاب (1327):

  • تفکر برنامه‌ریزی منطقه‌ای وجود داشت.
  • نخستین قطب کشاورزی در ناحیه دشت مغان پایه‌گذاری شد.
  • زمین‌های بایر اطراف تهران در اختیار افراد قرار گرفت.
  • زمینه زمین‌خواری فراهم شد.

2-   برنامه دوم عمرانی پیش از انقلاب (1334):

  • الگوی توسعه کشاورزی بود.
  • طرح توسعه منطقه‌ای خوزستان در زمینه برنامه‌ریزی منطقه‌ای شروع شد.
  • فراهم شدن مقدمات اصلاحات ارضی

3-   برنامه سوم عمرانی پیش ازانقلاب (1341):

  • الگوی توسعه صنعت بود.
  • برنامه‌ریزی منطقه‌ای در ایران جایگاه پیدا کرد.
  • سازمان‌های عمران ناحیه‌ای در مناطق جیرفت، گرگان، کهگیلویه و دشت قزوین تأسیس شد.
  • اقدامات اساسی در این برنامه عبارتند از:
  • تأسیس سازمان‌های عمران ناحیه‌ای در بعضی از مناطق کشور
  • منطقه‌ای کردن فعالیت‌های برنامه‌ریزی و ایجاد قطب‌های کشاورزی و صنعتی در اصفهان، تبریز، اراک، قزوین و قطب‌های کشاورزی در گیلان، گرگان و آذربایجان
  • مرحله اول اصلاحات ارضی انجام شد.
  • سیل گسترده مهاجرت روستاییان به شهرها آغاز شد.

4-   برنامه چهارم عمرانی پیش از انقلاب (1346):

  • هدف این برنامه افزایش رشد اقتصادی بود.
  • به کاهش اختلافات منطقه‌ای و تمرکززدایی از ناحیه پایتخت توجه شد.
  • نخستین برنامه منطقه‌ای سراسری ایران توسط گروه بتل انجام شد (ایران دارای 11 منطقه شد).
  • به‌علت افزایش درآمد نفت در سال 1353 در برنامه تجدید نظر شد.
  • به‌دلیل عدم به‌کارگیری بودجه افزایش قیمت نفت نیروی انسانی متخصص نبود.
  • برنامه‌های عمرانی پنج‌ساله برای هر استان و دفاتر برنامه و بودجه استانی و بانک‌های توسعه منطقه‌ای ایجاد شدند.

5-   برنامه ششم عمرانی پیش از انقلاب (1356):

  • این برنامه فقط تهیه شد ولی نه تصویب شد و نه اجرا.
  • موارد این برنامه عبارتند از:
  • تصویب برنامه بلندمدت توسعه ایران
  • سیاست سازماندهی فیزیکی و فضایی کشور (آمایش سرزمین)
  • رشد ارگانیک (تعادل اقتصادی اجتماعی)
  • کاهش تمرکز
  • خودکفایی ملی

برنامه‌های توسعه بعد از انقلاب

  • قانون برنامه اول توسعه در سال 1368 تصویب شد.
  • در برنامه اول تأکید بر خصوصی‌سازی، آزادسازی و صنعتی کردن کشور است.
  • سال ارزیابی (سال 1373) علت تأخیر در برنامه دوم است.
  • توسعه کشاورزی و توریسم هدف برنامه دوم بود که با دو سناریو تهیه شد.
  • توسعه کشاورزی محور برنامه سوم بود.
  • فرابخشی هدف برنامه سوم بود.
  • شروع برنامه چهارم در سال 1384 بود.
مطالعه کنید.
قرارداد همسان ساختمان و نصب

فصل هفتم: طرح‌های شهری

  • سلسله‌مراتب طرح‌های توسعه شهری و منطقه ای بدین‌صورت است:
  • طرح آمایش سرزمین
  • طرح کالبدی ملی و منطقه‌ای
  • طرح توسعه و عمران ناحیه‌ای
  • طرح مجموعه شهری
  • طرح ساماندهی فضا وکالبد سکونتگاه‌های روستایی
  • طرح جامع شهر
  • طرح هادی شهر
  • طرح هادی روستا
  • طرح تفصیلی
  • طرح آماده‌سازی
  • طرح‌های ویژه (جزئیات شهری، روان‌بخشی و بهسازی بافت قدیم)

آمایش سرزمین

  • منابع، فعالیت‌ها و مشاغل را از لحاظ جغرافیایی به‌صورت بهینه توزیع می‌کند.
  • فضا را به‌صورت عقلانی مدیریت می‌کند.
  • توزیع فضایی را با توزیع مجدد امکانات، جمعیت و فعالیت‌ها به‌سوی مناطق کم‌تر توسعه یافته متعادل می‌کند.
  • برنامه‌ریزی آمایش سرزمین حد فاصل بین برنامه‌ریزی اقتصاد ملی و برنامه‌ریزی منطقه‌ای (دارای خصلت اقتصادی– فضایی) است.
  • برنامه‌ریزی منطقه‌ای باید در چارچوب آمایش سرزمین انجام گیرد.
  • کتاب گراویه به‌نام “پاریس و بیابان فرانسه” در ایجاد آمایش سرزمین و تعادل منطقه‌ای فعالیت‌ها تأثیر مهمی داشت.
  • شرکت ستیران جهت تهیه طرح آمایش سرزمین و انعقاد قرارداد با سازمان برنامه و بودجه گزارش تهیه کرد.
  • طرح ستیران مهم‌ترین اقدام در مورد برنامه‌ریزی منطقه‌ای در دوران پیش از انقلاب بود (ایران به 14 منطقه تقسیم شد).
  • تهیه طرح آمایش سرزمین توسط سازمان برنامه و بودجه انجام شد.
  • تهیه طرح جامع سرزمین در قانون تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن به وزارت مسکن و شهرسازی واگذار شد.
  • شروع واقعی تهیه طرح آمایش سرزمین پس از انقلاب در سال 1376 بود.
  • مصوبه شورای عالی اداری درسال 1371 شامل موارد زیر بود:
  • انجام مطالعات پایه اقتصادی و اجتماعی (آمایش سرزمین) به سازمان برنامه وبودجه محول شد.
  • انجام طرح کالبدی ملی و منطقه‌ای به وزارت مسکن و شهرسازی محول شد.

طرح کالبدی ملی و منطقه‌ای

  • اهداف این طرح عبارتند از:
  • مکانیابی برای گسترش آینده شهرهای موجود و ایجاد شهرها و شهرک‌های جدید
  • پیشنهاد شبکه شهری آینده
  • توجیه لزوم طرح کالبدی ملی شامل موارد زیر است:
  • رشد انفجاری جمعیت شهری در اواخر دهه 1360
  • گستردگی نیاز به شهرسازی جدید
  • نارضایتی از گسترش خودجوش شهرها
  • فقدان مطالعات بالادست طرح‌های جامع شهری
  • فقدان مطالعات پایه برای شهرسازی
  • فقدان نقشه‌های کاربری و مقررات احداث زمین‌های کشور
  • مهم‌ترین محورهای طرح‌ریزی کالبدی عبارت است از:
  • جمعیت و فضا
  • مدیریت فضا
  • حفاظت محیط زیست و آثار باستانی
  • سوانح طبیعی
  • نتیجه این طرح تقسیم کشور به 10 منطقه بود.

طرح جامع ناحیه‌ای (شهرستان)

  • وظیفه این طرح ساماندهی نظام فعالیتی در فضا به‌منظور استفاده بهینه از زمین است که شامل موارد زیر است:
  • تعیین کاربری زمین در سطح شهرستان
  • ساماندهی نظام فعالیتی درفضا
  • روابط شهر و روستایی در طرح جامع ناحیه‌ای در نظر گرفته می‌شود.
  • این طرح در سطحی بین برنامه‌ریزی منطقه‌ای و محلی قرار دارد.
  • برای یک دوره 20 ساله تهیه می‌شود.
  • اولین طرح جامع شهرستان برای شهرستان میانه تهیه شد.
  • شروع جدی این طرح‌ها از اوایل دهه 1370 بود.

طرح مجموعه شهری

  • اساس این طرح مصوبه سال 1374 برای کلانشهرها و مادرشهرها همچون تهران، مشهد، اصفهان، تبریز و شیراز است.
  • توسط وزارت مسکن و شهرسازی تهیه می‌شود.
  • توسط شورای عالی معماری و شهرسازی تصویب می‌شود.
  • هدف از طرح مجوعه شهری شامل این موارد می‌شود:
  • اسکان و ساماندهی جمعیت در آینده
  • هدایت وکنترل استفاده از زمین
  • اسکان گروه‌های کم‌درآمد
  • بهبود نظام مدیریت شهری
  • اولین طرح منطقه شهری برای منطقه شهری اصفهان و شامل شش شهرستان بود.

طرح ساماندهی فضا و کالبد سکونتگاه‌های روستایی

  • بنیاد مسکن و انقلاب اسلامی آن را تهیه می‌کند.
  • بخشداری‌ها مجری آن هستند.
  • وزارت مسکن و شهرسازی به‌عنوان ناظر آن می‌باشد.
  • تصویب آن بر عهده‌ی کمیته فنی استان می‌باشد.
  • دارای مقیاس 1:25000 تا 1:10000 است.
  • مناطق روستایی کشور را در سه سطح حوزه، مجموعه و منظومه روستایی تعریف می‌کند.
  • حوزه روستایی: اجتماعی از چند آبادی همجوار و با جمعیت تا 5000 نفر.
  • مجموعه روستایی: تجمعی از چند حوزه روستایی به‌هم پیوسته یا وابسته و با جمعیت تا 12000 نفر
  • منظومه روستایی: تجمعی از چند مجموعه روستایی با مرکزیت یک کانون شهری یا روستای بزرگ و با جمعیت تا 20,000-40,000 نفر

طرح جامع شهر

  • هدف آن کنترل و هدایت رشد شهرهاست.
  • رشد جمعیت و گسترش فیزیکی شهر در آینده را پیش‌بینی می‌کند.
  • برای دوره‌های ده‌ساله تهیه می‌شوند.
  • مبتکر این طرح پتریک گدس است.
  • اولین طرح جامع برای آمستردام و توسط برلاگه تهیه شد.
  • اولین طرح‌های شهری در سال‌های 1335-1340 برای شهرهای سنندج، شیراز و اصفهان تهیه شدند.
  • بندر لنگه اولین شهری بود که طرح جامع آن توسط شورای عالی شهرسازی به تصویب رسید (سال 1344).
  • طرح‌های شهری بعد از اجرای برنامه سوم قبل از انقلاب متداول شدند.
  • شروع واقعی طرح جامع شهری از برنامه چهارم قبل از انقلاب بود.
  • سابقه تهیه طرح‌های جامع و تفصیلی به سال‌های 1346-1347 برمی‌گردد.
  • طرح‌های توسعه و عمران و حوزه نفوذ شهرها در سال 1363 به‌جای طرح‌های جامع جایگزین شدند.
  • اولین طرح جامع برای تهران در سال 1342 تهیه شد.
  • مدیریت مربوط به طرح‌های جامع شهری بر عهده دو وزارتخانه مسکن و شهرسازی وکشور است.
  • نحوه تصویب طرح جامع شهری در سال 1371 بدین‌صورت بود:
  • تصویب در شورای شهرسازی استان و تصویب نهایی در شورای عالی شهرسازی برای شهرهای کم‌تر از 200,000 نفر
  • تصویب در شورای عالی شهرسازی و قبل از آن بررسی درکمیته‌های فنی برای شهرهای بیش از 200,000 نفر
مطالعه کنید.
قرارداد گودبرداری

طرح ساماندهی شهر

  • هدف این طرح بازسازی بخش‌ها و محله‌های قدیمی شهرهاست.
  • در طرح‌های تجدید نظر جامع بعضی اقدامات به‌عنوان طرح‌های ساماندهی مطرح می‌شود.
  • مهم‌ترین این نوع طرح‌های ساماندهی طرح تهران (1371) است که مورد تصویب شورای عالی شهرسازی هم قرار می‌گیرد.

طرح ساختاری- راهبردی

  • در انگلستان شروع شد.
  • در وزارت مسکن و شهرسازی از سال 1377 شروع شد.
  • به‌علت ایرادهای وارده بر طرح‌های جامع شکل می‌گیرد.
  • ایرادات وارد بر طرح‌های جامع شهری عبارت بودند از:
  • شهر ماهیت پیچیده دارد (ناکارآمدی منطقه‌بندی)
  • نگاه فیزیکی وکالبدی به مسایل شهری
  • مشخص نبودن جایگاه نظارت برکیفیت
  • مطالعات غیر منسجم
  • انعطاف‌پذیری
  • نبود جایگاه برای توان شهرداری‌ها، دولت و مشارکت مردمی

طرح هادی شهر

  • طرح هادی بلندمدت و دارای محتوای توسعه کالبدی شهر است.
  • این طرح برای شهرهای کوچک (جمعیت کم‌تر از 25,000 نفر) و قبل از اجرای طرح جامع تهیه می‌شود.
  • در سال 1334 آغاز شد.
  • نارسایی‌های کم‌تری نسبت به طرح‌های جامع و تفصیلی دارد.
  • توسط وزارت کشور تهیه می‌شود.
  • دفتر فنی استانداری‌ها متصدی آن هستند.
  • مراحل تصویب طرح هادی شامل موارد زیر می‌باشد:
  • کمیته فنی استان: شامل معاون عمرانی استاندار، رئیس دفتر فنی استانداری، رئیس محیط زیست استان، مدیر کل راه استان، مدیر کل فرهنگ و هنر استان، مدیر کل مسکن و شهرسازی استان
  • بررسی و تصویب در انجمن شهر
  • تأیید و ابلاغ استاندار

طرح هادی روستا

  • طرح تجدید حیات و هدایت روستا است.
  • برای دوره‌ی حداقل ده‌ساله و روستاها (حداقل 200 خانوار) تهیه می‌شود.
  • طرح هادی روستا را بنیاد مسکن و شهرسازی تهیه می‌کند.

طرح تفصیلی

  • طرح تفصیلی شامل موارد زیر است:
  • طرح‌های بهسازی، نوسازی، بازسازی و مرمت بافت‌ها
  • طرح آماده‌سازی توسعه‌های جدید در شهرها
  • همزمان با شروع برنامه پنجم قبل از انقلاب (1351) تهیه شد.
  • کلی بودن مطالعات طرح جامع علت تهیه‌ی آن بود.
  • نقشه تفصیلی حداکثر دو سال پس از تهیه و تصویب نقشه جامع شهر تهیه می‌شود.
  • وزارت مسکن و شهرسازی آن را تهیه می‌کند.
  • در کمیسیون ماده 5 تصویب می‌شود.
  • اهداف تهیه طرح تفصیلی عبارتند از:
  • تعیین چگونگی استفاده از زمین‌های شهری
  • تعیین شبکه‌های عبور و مرور
  • تعیین تراکم جمعیت و تراکم ساختمانی در واحدهای شهری
  • اولویت‌های طرح تفصیلی عبارت است از:
  • نقشه شبکه خیابان‌ها تا حد کوچه‌های دسترسی به مقیاس حداقل 1:2500
  • نقشه‌های نمونه
  • تهیه ضوابط و مقررات
  • طرح تفصیلی موضعی: ساخت منزل ارزان نوسازی، بهسازی و بازسازی بافت‌های موجود یا آماده‌سازی توسعه‌های جدید شهری
  • طرح تفصیلی موضوعی: برای موضوعات خاص مثل طرح شبکه راه‌ها

آماده‌سازی

  • به‌منظور ایجاد امکان بهره‌برداری از اراضی جهت احداث واحدهای مسکونی تهیه می‌شود.
  • طرح آماده‌سازی در اراضی متعلق به سازمان زمین شهری اجرا می‌شود.
  • طرح آماده‌سازی شامل فعالیت‌های زیر می‌شود:
  • تسطیح زمین
  • ایجاد شبکه‌های عبور و مرور
  • شبکه‌های آب و فاضلاب، برق، گاز و مخابرات (زیربنایی)
  • احداث مدارس، درمانگاه، آتش‌نشانی، فضای سبز و … (روبنایی)
  • آماده‌سازی زمین همان شهرسازی اجرایی است.
  • هدف آماده‌سازی زمین تحقق توسعه شهری برای افزایش عرضه مسکن است.
  • طرح آماده‌سازی زمین از سال 1366 قانونی شد.
  • مراحل طرح آماده‌سازی عبارت است از:
  • مکانیابی
  • تهیه طرح
  • اجرا
  • واگذاری
  • طرح آماده‌سازی توسط وزارت مسکن و شهرسازی تهیه می‌شود.
  • این طرح را کمیسیون ماده 5 تصویب می‌کند.
  • در شهرهای جدید پول زمین و آماده‌سازی از متقاضی اخذ می‌گردد.
  • طرح آماده‌سازی بیش‌ترین تأثیر در ایجاد ساختار کالبدی شهرهای جدید را دارد.

طرح جزییات شهری

  • طرح جزییات شهری مبنای تهیه نقشه‌های محوطه‌سازی و اجرایی نهایی است.
  • این طرح دارای مقیاس 1:500 است و به‌وسیله شهرداری تهیه می‌شود.
  • برای حل معضلات بافت‌های قدیمی به‌خصوص عدم دسترسی معبر سواره به درون بافت تهیه می‌شود.
  • جهت دخل و تصرف و ایجاد معبر در بافت قدیم می‌باشد.

بهسازی بافت قدیم

  • فقط بهسازی (عدم نوسازی) انجام می‌شود.
  • اقدامات بهسازی بافت قدیم عبارتند از:
  • بهسازی بناهای غیر قابل کاربرد
  • ارتقای ارزش اجتماعی محله‌های قدیمی
  • احیای هویت و عملکرد مسکونی در آن‌ها
  • زنده‌سازی مجدد بناهای باارزش تاریخی
  • کاهش تفاوت‌های کیفی و تجهیزاتی میان بافت‌های قدیم و جدید
  • احیای زیست و معیشت در بافت‌های قدیم
  • برجسته کردن شناسه‌های تاریخی شهر
  • پیشگیری از افت بیش‌تر منزلت‌های اجتماعی

مقالات

نظریه‌های ساخت و توسعه شهر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تماس با ما